ทดลองความชำนาญ

ครั้งหนึ่งมีอาจารย์คนหนึ่งมีลูกศิษย์อยู่มากมาย   ลูกศิษย์เหล่านั้นต่างก็มีความรู้และสติปัญญา
แตกต่างกัน   วันหนึ่งอาจารย์ต้องการจะทดสอบความรอบรู้บางอย่างของบรรดาศิษย์เหล่านั้น จึงเรียกลูกศิษย์ที่ตั้งแต่เกิดมาไม่เคยเห็นช้างมาก่อนเลยและให้ลูกศิษย์เหล่านั้นผูกตาเสียทุกคน
แล้วจึงใช้ศิษย์คนที่ 1 ไปคลำช้างซึ่งขังอยู่ในคอกแล้วออกมา อธิบายว่ารูปร่างลักษณะของช้าง
เป็นอย่างไร

ลูกศิษย์คนที่ 1   หลังจากได้เข้าไปคลำช้างอยู่เป็นเวลานานก็ออกมารายงานแก่อาจารย์ว่า
" ช้างมีลักษณะเหมือนกับท้องเรือครับท่านอาจารย์   แต่มันยืดหยุ่นได้เพราะมันหดเข้าหดออก
เป็นจังหวะทีเดียว "
นี่แสดงว่าลูกศิษย์ผู้นี้ไปคลำถูกแต่เพียงท้องช้างเท่านั้น

ลูกศิษย์คนที่ 2   เข้าไปแล้วออกมารายงานว่า
" ตัวมันคล้ายไม้กวาดครับอาจารย์   ซ้ำยังโบกไปมาได้ด้วย "
แสดงว่าเขาคลำถูกแต่เพียงหางช้างเท่านั้น

ครั้นลูกศิษย์คนที่ 3   ออกมาชี้แจงว่า
" รูปร่างมันเหมือนต้นเสากลมๆครับ "
สงสัยคลำถูกเอาเท้าช้างเข้าให้แล้ว

ลูกศิษย์คนที่ 4  " ตัวมันกลมๆคล้ายดุ้นฟืนแข็งเอาการเลย   เคาะดังเก๊าะๆ "
ลูกศิษย์คนนี้คลำถูกงาช้างเข้า

ลูกศิษย์คนที่ 5 ออกมารายงาน
" รูปร่างคล้ายต้นกล้วยจริงๆครับอาจารย์   แต่มันยืดหดได้ ของผมถูกแน่เพราะผมคลำ
จนถ้วนถี่ทีเดียว "
แสดงว่าเขาคลำถูกงวงช้างเข้า

อาจารย์ได้ฟังรายงานของศิษย์ทั้ง 5 คนก็รู้สึกขำอยู่ใจ   ครั้นแล้วจึงเปิดผ้าผูกตาลูกศิษย์ทุกคนออก แล้วให้กลับไปดูช้างเสียใหม่   ลูกศิษย์ทุกคนเมื่อไปเห็นช้างด้วยตาของตนเองเข้าจริงๆ  จึงได้รู้ว่า
เท่าที่ตนคลำนั้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของตัวช้างเท่านั้น หาได้คลำช้างให้ทั่วตัวไม่  ดังนั้นส่วนผิด
จึงมีมากกว่าส่วนที่ถูก

" สิบรู้...ไม่เท่าหนึ่งชำนาญ...สิบชำนาญไม่เท่าหนึ่งตาเห็น "