พิธีบายศรีประเพณีอันงดงามของท้องถิ่น |
|
อันพิธีบายศรีสู่ขวัญนี้
มาจากความเชื่อที่ว่า คนเรามีสิ่งที่มองไม่เห็น แต่เป็นสิ่งที่ติดตัวเรามาตั้งแต่เกิด สิ่งนั้นคือ " ข วั ญ " ซึ่งความเชื่อนี้ พบมากในคนภาค เหนือ และภาคอีสาน การทำพิธีนี้ทำในกรณีมีแขกผู้ใหญ่
หรือผู้ที่เขาเคารพนับถือมาเยือน |
|
|
|
สำหรับวิธีการ
และขั้นตอนการทำพิธีบายศรีสู่ขวัญ
ตามประเพณีของชาวส่วยซึ่งเป็นชาวพื้นเมืองในจ.ศรีสะเกษนั้น
ประกอบด้วยพานบายศรี
โดยพราหมณ์เป็นผู้ทำพิธี
สวดเรียกขวัญ
พร้อมกับผู้เฒ่าผู้แก่ของหมู่บ้านที่มาร่วมพิธีกรรม
มีการทัดดอกไม้เพื่อความเป็นสิริมงคล
หรือการโปรยข้าวสาร
และกลีบดอกไม้เป็นระยะๆ
เมื่อจบพิธีจะมีการผูกข้อมือด้วยฝ้ายที่ผ่านพิธีกรรมมาแล้วถือว่าเป็นฝ้ายที่ทำให้อยู่เย็นเป็นสุข
ตลอดจนการนำเอาผ้าไหม
หรือผ้าขาวม้ามาคาดเอว
เพื่อให้ผู้เข้าร่วมพิธีอยู่เป็นมิ่งขวัญตลอดไป..จึงต้องผูกเอวเอาไว้
|
ยังทำกับสัตว์ที่มีประโยชน์และทำคุณให้กับเราอีกด้วย ก็ " ค ว า ย " ไงหละ เพราะ ควาย คือทุกสิ่ง ที่ทุกคนในชุมชนให้ความสำคัญมาก คนท้องถิ่นทางภาคเหนือจึงมีพิธีที่เรียกว่า "พิธีสู่ขวัญควาย" ซึ่งจะทำหลังจากการไถหว่าน ปลูกข้าวเสร็จเรียบร้อยแล้ว เพื่อเป็นการแสดงความเคารพยกย่องถึงบุญคุณของควาย และเป็นการขอขมาโทษต่อควายที่ได้เฆี่ยนตี ดุด่าว่าร้ายเวลาที่ควายไถนาผิดร่องบ้าง เดินช้าหรือเกเรไม่ยอมทำงานบ้าง การแสดงออกต่อควายซึ่งเป็นสัตว์เดรัจฉานนี้ สะท้อนให้เห็นถึงคุณธรรมอันสูงส่งของชาวนา |
|
กับต้นข้าวชาวนาก็นิยมทำบายศรีเหมือนกัน
เรียกว่า "การบูชาแม่โพสพ
หรือทำขวัญข้าว"
ก็คือการบวงสรวง แม่โพสพ
หรือเทพธิดาผู้ดูแลรักษาต้นข้าวในทุ่งนา
บายศรีแม่โพสพ
การทำ "ขวัญข้าว"
เป็นประเพณีที่นิยมทำกันในฤดูกาลที่ข้าวเริ่มตั้งท้อง
(บางจังหวัดเรียกว่าข้าวอุ้มท้อง)
|
คำว่า " ขวัญ "
นั้นเชื่อกันว่าสิ่งมีชีวิตไม่ว่าคนหรือสัตว์ หรือพืชจะมีขวัญสิงอยู่หากแม้นสิ่งมีชีวิตไม่ดีขวัญประจำอยู่ก็ต้องตายลงไป ข้าวเป็นสิ่งมีชีวิต และมีขวัญ ถ้าข้าวไม่มีขวัญ หรือไม่มีการบำรุงขวัญข้าว ให้อยู่ประจำจะทำให้ข้าวไม่เจริญงอกงาม และอาจตายได้ |
ต่อไปนี้ใครที่ชอบกินข้าวเหลือทิ้งขว้าง
โปรดสำนึกถึงบุญคุณของแม่โพสพด้วย
และใครที่ชอบดูถูกคนว่าเหมือนควายก็คิดเสียใหม่ว่า
ควายนั้นมีพระคุณต่อคนอย่างเราไม่น้อยไปกว่าข้าวที่เรากินนะจะบอกให้
ขอบคุณ ริมวัง / นิตยสารขวัญเรือน / กาสะลอง
เริ่มต้น | อะไรเอ่ย | กิจกรรม
| กาลครั้งหนึ่ง | ทันโลก | ZooNET
